Pazar , Aralık 16 2018
Son Haberler
Anasayfa / Soru Cevap / Bor nedir?

Bor nedir?

Sponsorlu Bağlantılar

Bor nedir?
Kimyada B simgesiyle gösterilen bor elementinin atom numarası 5, atom ağırlığı 10,81 l’dir. Bir ametal olan, yani metal özellikleri taşımayan bu element doğa­da hiçbir zaman serbest halde bulunmaz. Genellikle göllerin ya da içdenizlerin kuru­muş yataklarında rastlanan tinkal (boraks), kernit ve kolemanit gibi borat minerallerinin bileşiminde, ayrıca bazı sıcak su kaynakların­da borik asit halinde bulunur. Bor bileşikleri çok kararlı olduğundan, elementi katışıksız olarak elde etmek çok güçtür. Cevherlerinde-ki öbür elementlerin-ayrılması ve bor bileşik­lerinin indirgenmesiyle elde edilen bor, yakla­şık 2.000°C’de eriyen çok sert, koyu kahve­rengi bir toz görünümündedir.

Bor, bitkilerin sağlıklı gelişmesi için gerekli olan temel elementlerden biridir. Topraktaki bor bileşikleriyle alınan ve bitki dokularında çok az miktarda bulunması yeterli olan bu elementin eksikliği çeşitli bitki hastalıklarına ve verim düşüklüğüne yol açar. Bor ve bor bileşiklerinin sanayide de önemli bir yeri vardır. Örneğin çeliğin bileşimine katılan bor ürünün sertliğini büyük ölçüde artırır. Üstelik bor atomları kolayca nötron soğurduğu için, bor çelikleri nükleer enerji santrallarındaki kontrol çubuklarının yapımında da kullanılır. Ayrıca roket yakıtı olarak da bor bileşiklerinden yararla­nılır.

Ticari açıdan en önemli bor bileşiği sod­yum tetraborat yapısındaki borakstır. Bu bileşik doğada tinkal cevheri halinde oldukça bol bulunur. Sanayide kullanılan boraks ise tinkal ya da kernit minerallerinin sıcak suda çözündürülüp kristalleştirilmesiyle elde edilir. Eskişehir’in Seyitgazi ilçesindeki Kırka tinkal yatakları ile Kütahya’nın Emet ilçesindeki kolemanit yatakları dünyanın en büyük bor yataklarıdır ve dünyadaki bilinen bor rezervi­nin yaklaşık yüzde 75’i Türkiye’de bulunur. Buna karşılık dünya boraks üretiminin en büyük bölümünü ABD’nin California eyaleti karşılar. Ayrıca Hollanda, Japonya, Avust­ralya, Çin ve Federal Almanya’da da önemli boraks yatakları vardır.

Boraks renksiz kristaller halinde bulunan katı bir bileşiktir. Yüksek sıcaklıklara kadar ısıtıldığında kabararak beyaz köpüklü bir kütleye, soğuyunca da renksiz, camsı bir katıya dönüşür. Tuzlardaki bazı metallerin varlığını belirlemek için laboratuvarlarda “boraks incisi” deneyi yapılır. Bu deneyde, çözümlenecek olan tuz öğütülmüş boraksla karıştırılır; platin telden yapılmış bir halka bu karışıma daldırılarak aleve tutulduğunda, hal­kanın içinde inci tanesi gibi camlaşmış, küçük bir boraks boncuğu oluşur. Bu boncuğun rengi tuzda hangi metalin bulunduğunu göste­rir. Örneğin kobalt tuzları boraks incisini koyu maviye, krom tuzları ise yeşile boyar. Boraks eritildiği zaman metal oksitleriyle birleştiği için, kaynak ya da lehim yapılacak metallerin yüzeyindeki oksit katmanını temiz­lemek amacıyla da kullanılır .

Boraks ayrıca, hızlı sıcaklık değişikliklerine dayanıklı oldukları için laboratuvar ve mutfak kaplarının yapımında kullanılan borosilikat camlarının, örneğin payreks adıyla bilinen ateşe dayanıklı camların temel hammaddele­rinden biridir. Sıcaklıktan etkilenmeyen, ko­layca çizilmeyen ve leke tutmayan yüzeyler elde etmek için de banyo küvetlerinin, daya­nıklı ev aletlerinin, duvar ve yer karolarının camsı emaye kaplamalannda sırlama maddesi olarak gene borakstan yararlanılır. Bunlardan başka dokuma, dericilik ve kâğıt sanayilerinde, sabun yapımında ve kullanma sularının sertliği­nin giderilmesinde de boraks kullanılır.

Sponsorlu Bağlantılar

Borakstan sonra en önemli bor bileşiklerin­den biri olan borik asit, boraks çözeltisine sülfürik asit ya da hidroklorik asit eklenme­siyle elde edilen çok zayıf bir asittir. Toz halindeki borik asit ya da ticaretteki adıyla asit borik tıpta antiseptik (mikrop öldürücü) olarak, sudaki çözeltisi ise göz damlalarının ve banyolarının hazırlanmasında kullanılır.

Hakkında Serkan

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Scroll To Top
Sayaç
Besucherzähler
Sayaç
Veritabanına bağlantı sağlanamadı